สุนี ไชยรส รองประธานกรรมการปฏิรูปกฎหมาย

ประเทศไทยมีการเคลื่อนไหวเพื่อการแก้ไขกฎหมายแรงงาน มีความพยายามลงลายมือชื่อเสนอกฎหมายหลายครั้ง ล่าสุดคือการร่วมกันล่าลายมือชื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม ซึ่งขณะนี้แม้ว่าจะจ่ออยู่ที่รัฐสภา แต่รัฐบาลก็ยังไม่มีการนำร่างฉบับดังกล่าวเข้าสู่วาระประชุมพิจารณาร่างกฎหมาย ซึ่งแม้มีการทวงถามกันหลายครั้ง ซึ่งอ้างว่ารอร่างกฎหมายประกันสังคมของกระทรวงแรงงานมาประกบ ซึ่งตามหลักการกฎหมายไม่มีกำหนด แต่เป็นแนวปฏิบัติว่าต้องมีร่างกฎหมายของรัฐบาล กระทรวงแรงงาน หรือพรรคการเมืองอื่นๆมาประกบจึงถือว่าสมบูรณ์

   3.  เราต้องวิเคราะห์ให้ชัดเจนก่อนว่า ความเหลื่อมล้ำที่ไม่เป็นธรรม หรือช่องว่าทางสังคม มีสาเหตุรากเหง้าอยู่ที่ไหน?

มีความชัดเจนมายาวนานว่า

1.)  มีพื้นฐานจากนโยบายเศรษฐกิจต่อเนื่องของรัฐบาลต่างๆ การวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจที่เน้นส่งเสริมการเติบโตของทุน ทั้งใน และต่างชาติ บนหลักการใช้แรงงานราคาถูก และเกิดการแย้งชิงฐานทรัพยากรธรรมชาติ การส่งเสริมเกษตรเชิงเดี่ยวทำให้ชนบทล่มสลาย

2.) การยึดกุมอำนาจการเมืองสำคัญๆของกลุ่มทุนผูกขาด มีผลให้นโยบายของรัฐ และกฎหมายต่างๆเอื้อต่อนายทุน แม้ว่า รัฐธรรมนูญและอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศมีความก้าวหน้าในประเด็นสิทธิเสรีภาพของประชาชน แต่กฎหมาย ระเบียบ กับยังล้าหลัง และยังมีปัญหาการบังคับใช้

3.) ระบบการบริหารราชการ การปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ยังไม่มีกลไกจัดการเชิงรุก และมีประสิทธิภาพ

 

4.) กระบวนการยกร่างกฎหมาย ทั้งในเชิงการบริหาร และในระบบศาลแรงงานยังมีความล่าช้า และไม่เอื้ออำนวยต่อการส่งเสริมคุ้มครอง การเอาเปรียบ และไม่เป็นธรรม

5.) ทัศนคติที่ไม่ดีต่อการรวมตัว การเจรจาต่อรองร่วมขององค์กรแรงงานทั้งจาก ผู้ใช้อำนาจรัฐ จากสังคม และผู้ใช้แรงงานด้วยกันเอง

4.  ทางออกในการพัฒนาแก้ไขปัญหา “ความเหลื่อมล้ำ”

                (1) ต้องสร้างอำนาจต่อรอง สร้างความเข้มแข็งของขบวนการแรงงาน และต้องสามัคคีรวมพลังเครือข่ายชาวนา แรงงานรูปแบบต่างๆ ปัญญาชน สื่อมวลชน โดยมีหลักประกัน มีเสรีภาพในการรวมตัว เจรจาต่อรอง

                (2) ต้องศึกษา และใช้การต่อสู้เรื่องกฎหมายเป็นเครื่องมือในการสร้างพลังการเรียนรู้ และยกระดับการต่อสู้ไปถึงนโยบาย และอำนาจทางการเมือง

                (3) ยึดมั่นอุดมการณ์ และความใฝ่ฝันของคนงาน คือสร้างระบบการดูแล “จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน”แก่คนทั้งสังคม

  

                (4)  การต่อสู้ควบคู่กันในเชิงกฎหมายตั้งแต่ การรับรองอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ฉบับที่ 87 และ 98 การปกป้องไม่ให้มีการแก้รัฐธรรมนูญที่ทำให้การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน แย่ลงกว่าเดิม เร่งพัฒนาให้ดีขึ้น รวมทั้ง “กัดติด” ร่างกฎหมายเข้าชื่อของแรงงาน เช่นร่างกฎหมายประกันสังคม ร่างกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ จนถึงกฎกระทรวงที่ไม่ออกมาตามกฎหมายผู้รับงานไปทำที่บ้าน ทำให้กฎหมายไม่มีผลบังคับใช้

                (5) วันนี้คณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายถูกคาดหวังตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 81(3) ให้เป็นองค์กรปฏิรูปกฎหมาย ที่ดำเนินการเป็นอิสระ เพื่อปรับปรุง และพัฒนากฎหมายชองประเทศ รวมทั้งการปรับปรุงกฎหมายให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ โดยต้องคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของประชาชนด้วย และเน้นว่า ต้องปรับปรุงตั้งแต่การร่างกฎหมาย การปฏิบัติตามกฎหมาย การบังคับใช้กฎหมาย การวินิจฉัยกำหมายหมาย และพัฒนากฎหมายทั้งระบบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสนับสนุนการดำเนินการเข้าชื่อเสนอร่างกฎหมาย ของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง และเสนอแนะความเห็นต่อคณะรัฐมนตรี รัฐสภา